Wat eigenlijk wel zeker is aan het verhaal van Grutte Pier is dat hij (Pier Gerlofs Donia) in Kimswert geboren is in de tweede helft van de 15e eeuw (rond 1480) als zoon van Gerlof Piers Donia en Fokel Sybrants Bongma. Hij is getrouwd met Rintsje Syrtsema. Zij kregen in 1506 een zoon, Gerlof Piers Donia. Rintsje is in 1515 gestorven.
In 1498 werd Friesland bestuurd door Albrecht van Saksen. Hij haalde huursoldaten naar Friesland om de bestaande problemen aan te pakken. Toen bleek dat dit ook niet afdoende was gaf hij zijn rechten als bestuurder op en gaf die terug aan de Duitse keizer. Deze stuurde toen de graven van Holland en dit resulteerde in het bezetten van Stavoren.
Pier van Donia was toen boer in Kimswert, maar zijn boerderij, Osinga State, werd in 1515 door de Saksische huursoldaten afgebrand. Er wordt gezegd dat toen ook zijn vrouw is vermoord. Hierdoor ontwikkelde hij zich tot een felle strijder tegen de Saksische en Hollandse bezetters. Onder zijn leiding voer een kapersvloot onder de naam: De Zwarte Hoop, van Makkum en Workum uit op de Zuiderzee.
Aan Pier wordt een reusachtig gestalte en bovenmenselijke krachten toegeschreven. Pier zou het zegje: "Bûter, brea en griene tsiis, wa't dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries" hebben bedacht. Hij gebruikte dit om uit te zoeken of de aanwezigen op de schepen wel Fries waren. Wie dit zegje niet goed uit kon spreken werd gekielhaald en hun schip werd leeggeroofd.
Volgens de legende droegen Pier en zijn mannen de buit af aan hertog Karel van Gelre, die de steun had toegezegd aan de strijd tegen de Hollanders. Toen bleek dat Karel in 1517 zelf een machtspositie in Friesland probeerde te krijgen, was Pier zo teleurgesteld dat hij zich terugtrok uit de strijd. In zijn laatste jaren woonde hij in Sneek. Waar hij op 28 oktober 1520 stierf.
Het zwaard van Grutte Pier is te zien in het Fries Museum in Leeuwarden. Het zwaard is 2.13 meter lang, 6,6 kilogram zwaar en is in de 15de eeuw gemaakt in Passau, Zuid-Duitsland.
(bron: wikipedia)